بناهای تاریخی گیلان ، هنوز هم در گوشه و کنار این استان سرسبز ، خودنمایی می کنند. موزه میراث روستایی گیلان، بسیاری از این بناهای قدیمی را در خود جای داده است.

علاوه بر آن شهر ها و روستا های دیگر استان نیز دارای بنا های قدیمی نظیر کاروانسراها  و بقعه های متبرکه می باشند که در اینجا قصد داریم برخی از آنها را معرفی کنیم.

بناهای تاریخی گیلان     –     کاروانسرای ” تی تی خانم”

تی تی کاروانسرا ، نمایانگر جلوۀ کوچکی از تاریخ درخشان سیاهکل که در ۲۵ کیلومتری شهر لاهیجان و ۷۵ کیلومتری شهر رشت،کاروانسرا در سمت راست ساحل شیم رود و محل تلاقی آب شیم رود و بابا کوه واقع شده است و در سال ۱۳۷۵ به شماره ۱۷۸۴ در فهرست آثار ملی ایران ثبت گردیده است.

این کاروانسرا متعلق به ” تی تی خانم ” از منسوبان خاندان صفوی است، تی تی در زبان گیلکی به معنی شکوفه است.

 

با توجه به نسبت تی تی خانم با خاندان صفویه و شباهت نسبی پلان این کاروانسرا با برخی کاروانسراهای دوره صفویه و همچنین مصالح و نوع قوس های موجود در بنا می توان تاریخ ساخت بنا را به دوره صفویه نسبت داد.

 

از ویژگیهای معماری این بنا می توان گفت که این کاروانسرا از نوع کاروانسراهای برون شهری و دو ایوانی است.

ورودی بنا در ضلع شمالی قرار دارد. پس از گذر از فضای ورودی فضای هشتی و سپس میانسرا قرار دارد. در ضلع شرقی و غربی فضای هشتی از طریق فضاهای واسط  دو اتاق وجود دارد.

مساحت میانسرا ۳۹۸ مترمربع است. در وسط آن حوض کوچکی قرار دارد. در چهار کنج بنا اتاق مربع شکلی قرار گرفته است.

قبل از ورود به اتاق ها با یک فضای نیم هشت مواجه می شویم. در جبهه جنوبی بنا یک فضای شاه نشین و در دوطرف آن دو اتاق همانند جبهه شمالی قرار دارد.

بطورکل اصل تقارن در ساخت این کاروانسرا رعایت شده و بنا دارای محور تقارن در جهت طولی است.

***    ***     ***

بناهای تاریخی گیلان     –     بقغه شیخ زاهد گیلانی

در حوالی لاهیجان، در دامنه کوه و در میان مزارع سبز چای، مردی عارف و درویش به نام شیخ تاج‌ الدین ابراهیم ملقب به شیخ زاهدگیلانی، بقعه ای جالب و تماشایی  دارد. با تمام زیبایی معماری و مسیری پر از جاذبه طبیعت گردی، نشان دیگری از زیبایی‌های گردشگری گیلان است. این بنای تاریخی در بیرون شهر لاهیجان و در روستای شیخانه ور، بر سر راه لاهیجان به لنگرود و بر دامنه کوه واقع شده است.

در بقعه شیخ زاهد متعلق به قرن نهم هجری قمری است و دو اتاق مربع و مستطیل شکل کنار هم دارد. همچنین در کنار اتاق‌ها و در سمت شمال، ایوان طویلی با هفت فیلپا در شرق حرم، ایوانی با شش فیلپا و در حاشیه و قسمت جنوبی همین اتاق نیز ایوان دیگری با شش فیلپا دیده می‌شود.

گنبد هرمی و هشت ترک که زیباترین وشاخصه بنا است و  شیب تند آن عبور سریع آب باران را میسر می کند و سطح آن با کاشی کاری زرد و آبی، سفید و سیاه، با نقوش سنتی و گل دار پوشانده‌ شده و زیبایی آن را دوچندان کرده است.

بقیه قسمت های بنا با سفال پوشش داده‌ است.

***    ***     ***

 

بناهای تاریخی گیلان     –     گنبد پیر محله رودسر

در دهکده پیر محله رانکوه در ۱۰ کیلومتری جنوب رودسر واقع شده است گنبد پیر محله بنای آجری مربوط به اوایل دوره صفویه از دوره کیائیان می باشد بنای مورد بحث با توجه به ساختار که در علم معماری بسیار جالب است بعنوان یکی از عجایب گیلان شناخته شده است.

یک ایوان کوچک در سمت ورودی و دو اتاق کوچک در طرفین آن است. گنبد خانه به شکل هشت ضلعی ساخته شده، سطح آن از گچ و  قطر دیوارها حدود ۶۵ و قطر دیوار گنبد حدود ۱۱۵ سانتی متر است . از مشخصات بنا، گنبد دو لا یه آن است. در داخل اتاق میانی، محرابی با دهنه ای به عرض ۹۰ و بلندی ۱۷۰ سانت تعبیه شده است. این بنا فاقد عناصر تزئینی و نمونه یک معماری اصیل و سنتی گیلان است.

 

***    ***     ***

 

بناهای تاریخی گیلان     –     کاخ موزه نظامی میان پشته بندر انزلی

کاخ میان پشته به دستور رضاخان و به دست مهندسان ایرانی در سال ‪ ۱۳۰۸‬بنا شد و پس از دو سال به پایان رسید.

این بنا در یک هزار و ‪ ۱۶۸‬مترمربع زیربنا در دو طبقه ساخته شده است. بدنه ساختمان از سنگ و دو جداره ساخته شده و بین دو جدار آن حدود ‪۱۰‬ سانتی متر فاصله نهاده‌اند. در اتاق‌ها و حتی قسمت‌های بیرونی هواکش‌هایی با توری‌های فلزی تعبیه شده است تا ساختمان از رطوبت محفوظ بماند.

کاخ دارای یک سرسرای وسیع،‪ ۱۱‬ اتاق و یک سالن پذیرایی با چهار سرویس حمام و دستشویی است. سقف همه اتاق‌ها بتون مسلح بوده و روی آن به شکل زیبا و هنرمندانه‌ای گچ‌بری شده و در زوایا با تعدادی مجسمه‌های کوچک گچی تزئین شده است.

گرچه این موزه نام نظامی بر خود دارد اما بنای زیبا و اشیای ظریف و هنرمندانه آن بر وجهه خشک و نظامی سلاح‌ های موجود چیرگی دارد.

***    ***     ***

 

 

جهت دسترسی به سایر مقالات تاریخی روی همین متن کلیک نمائید

***    ***     ***

تیم تولید محتوای سایت توت مدیا امیدوار است این مقاله مورد استفاده شما قرار گرفته باشد.

جهت دسترسی به  مقالات درسی دیگر دسته ها ، روی این لینک کلیک  نمائید