مقدمه

یکی از مسائل و مشکلاتی که در سالهای اخیر، توجه نظام آموزشی و خانواده ها را به طور جدی به خود جلب کرده ، امنیت در مدرسه است . اما مدرسه امن چه مدرسه ای است و اصولا چه شاخصهایی باید داشته باشد؟

ماه مهر که نزدیک میشود برای والدین دغدغه جدیدی به وجود می­آید که آیا فرزندانشان ساعتهایی که در مدرسه هستند امنیت کافی دارند؟  آیا تجهیزات ساختمانی مدارس بهبود پیدا کرده اند؟

فاکتور های مهم در ایجاد مدرسه امن

مدرسه امن را می توان از دیدگاه های متفاوتی مورد بررسی قرار داد که هر کدام از آنها ، خود دارای جزئیات و ساختاری متفاوت است.

امنیت روانی دانش آموزان در مدرسه ، وابستگی مستقیمی به امنیت فیزیکی محیط مدرسه دارد و مدرسه امن مدرسه ای است که با نیاز های جسمی و روانی دانش آموزان سازگاری داشته باشد.

در این مقاله مدرسه امن را  از سه دیدگاه مورد اشاره قرار می دهیم.

۱.طراحی فضای فیزیکی

۲.تجهیزات و امکانات

۳.پدافند غیر عامل

۱.مدرسه امن از نظر طراحی فضای فیزیکی

فضای مدرسه با ویژگی خاص خود، در شکل گیری رفتارهای افراد موثر میباشد . هرچه سازگاری این فضاها با نیازهای جسمانی و روانی دانش­آموزان، بیشتر باشد، باعث خواهد شد که تحولات سنی آنها در راستای منطقی خویش پیش رود و آسایش نسبی را بر رفتارهای آنها حاکم سازد . بنابراین لازم است طراحی فیزیکی فضاهای آموزشی با توجه به خصوصیات خاص سنی و جنسی دانش­آموزان صورت گیرد تا محیطی امن برای شکل­گیری جسمی و روانی آنها به وجود آید.

لازم است که فضای مدارس متناسب با نظام‌های آموزشی جدید طراحی شوند. طراحی فضای مدرسه بر سیستم آموزشی تاثیر می­گذارد. در نظام‌های آموزشی جدید یادگیری دانش آموزان از یکدیگر ، بسیار مهم است و لازم است که طراحان در طراحی مدارس به این موضوع توجه نمایند.

اهمیت این موضوع به حدی هست که در سخنان وزیر آموزش و پرورش در سال ۱۳۹۵ نیز اشاره شده است.

” فضای مدرسه و فعالیت‌های آن باید شاد و لذت‌بخش باشد اگر او از این محیط گریزان باشد و به سلامتش لطمه بزند، مدرسه زندگی را نخواهیم داشت بنابراین محیط مدرسه باید دانش‌آموز را جذب و نشاط و شادابی را در او ایجاد کند.”

طراحی فضای آموزشی یکی از فاکتور های مدرسه امن است. و می تواند بپیش زمینه ای برای آمادگی روحی و روانی دانش آموز جهت شروع درس باشد.

طراحی مناسب با سیستم آموزشی به آموزش روانی دانش آموز کمک می کند و طراحی مناسب نیز در افت شرایط روحی و انگیزشی دانش آموزان موثر است .به عنوان مثال در طراحی سنتی ، صندلی دانش آموزان پشت سر هم است و میزمعلم در جلوی کلاس می باشد .این نوع طراحی مناسب روش های نوین آموزشی نیست و جهت تدریس به روش سخنرانی که روشی قدیمی است کاربرد دارد.

خصوصیات جسمانی و روانی دانش­آموزان دختر و پسر با وجود برخی تشابهات، تفاوتهای زیادی با هم دارد، که باعث شکل­گیری خصوصیات خاص فضاهائی در مدرسه  میگردد.

با توجه به این مسئله مدرسه امن از نظر طراحی فیزیکی برای دانش آموزان پسر و دانش آموزان دختر دارای تفاوت هایی می باشد.

۲.مدرسه امن از نظر تجهیزات و امکانات

وجود تجهیزات مناسب ، یکی دیگر از فاکتور های مدرسه امن است. تمیز نگه داشتن سرویس بهداشتی،  نصب کپسول آتش­نشانی در محل مناسب، بازدید و تعمیر پریزهای برق در کلاس ها ، بازدید و تعمیر بخاری­ها و همچنین تعمیر یا تعویض میز و نیمکت­های نا مناسب از فاکتور های یک مدرسه امن از نظر تجهیزات و امکانات می باشد.

۳.مدرسه امن از دیدگاه پدافند غیر عامل

پدافند غیرعامل نوعی دفاع غیر نظامی است و به مجموعه اقداماتی اطلاق می‌گردد که به بکارگیری جنگ افزار نیاز ندارد و با اجرای آن می‌توان از وارد شدن خسارات مالی به تجهیزات و تاسیسات حیاتی و حساس نظامی و غیرنظامی و تلفات انسانی جلوگیری نموده و یا میزان این خسارات و تلفات را به حداقل ممکن کاهش داد.

تمام نهادها، نیروها، سازمان‌ها، صنایع و حتی مردم عادی می‌توانند نقش موثری در پدافند غیرعامل ایفا کنند .

از دیدگاه پدافند غیر عامل یک مدرسه امن و آماده جهت شرایط بحران ناشی از جنگ،علاوه‏ بر دارا بودن سایر شرایط فنی و مهندسی بایستی دارای ویژگی‏های زیر باشد:

• دارای زیرزمین با کارکرد دو منظوره که در شرایط بحران قابلیت دائر بودن کلاس‏ درس را داشته باشد.
• دارای پناهگاه امن دومنظوره باشد،که علاوه بر پناهگاه‏ در شرایط بحران،در شرایط عادی نیز به عنوان نمازخانه یا تالار اجتماعات و.. .مورد استفاده قرار گیرد.
• ساختمان مدرسه باید استحکام لازم در برابر تهدیدات برخوردار باشد.
• سطوح نمای ساختمان از مقاومت نسبی برخوردار باشد،به نحوی‏ که با کوچک‏ترین موج انفجار فرونریزد.
• سطوح شیشه‏خور(پنجره‏ها)در حد اقل مورد نیاز باشد،از شیشه‏های بزرگ استفاده نشود.
• در ساعات تعطیلی مدارس،امکان استفاده‏ی ساکنین محله‏ی‏ پیرامونی آن فراهم باشد.
• دارای یک حداقلی از شبکهء برق اضطراری باشد.
• دارای تجهیزات حداقلی جهت امداد و درمان اولیه مورد نیاز خود باشد.
• دارای وسایل و آذوقه جهت شرایط بحران باشد.
• دارای منبع آب ذخیره‏ی بهداشتی باشد.
• دارای دستور العمل و جزوه‏ی آموزشی آمادگی جهت استقرار در شرایط بحران باشد.
• دارای برنامه‏های آموزشی و سرگرم‏کننده به جهت شرایط بحران باشد.
• دارای برنامه زمان‏بندی جهت اجرای رزمایش و آمادگی لازم‏ باشد.
• دارای تابلوها و علائم هشداردهنده جهت شرایط بحران، مسیرهای دسترسی به پناهگاه باشد.
• دارای منبع ذخیره‏ی سوخت (گازوئیل،نفت و هیزم در برخی‏ مناطق) باشد.
• سیستم مشعل موتورخانه آن دوگانه ‏سوز باشد.
• امکان تبدیل به یک مرکز فوریت‏های پزشکی (در صورت ایجاد سانحه در نزدیکی مدرسه) باشد.
• دارای حمام به تعداد مورد نیاز در زمان بحران باشد.
• دارای تأسیسات سرمایش و گرمایشی نسبتا ایمن باشد.
• دارای سیستم مکانیکی تهویه هوا باشد.
• از سقف کاذب در فضاهای اصلی و لوازم آویزان به سقف استفاده‏ نگردد.
• کلیه لوازم و تجهیزات به دیوارها مهار و مستحکم باشند.

 

****    ****   ****

تیم تولید محتوای سایت توت مدیا امیدوار است این مقاله مورد استفاده شما قرار گرفته باشد.

جهت دسترسی به سایر مقالات درسی کلیک نمائید