ارزش تغذیه ای شیر مادر

شیر مادر فراتر از غذاست و نقش بسیار ویژه ای در ایمنی نوزاد و جلوگیری از بیمار شدن او نیز دارد. با این حال ما در اینجا فقط به ارزش تغذیه ای ان اشاره می کنیم

شیر مادر تنها منبع تمام مواد مغذی است که بطور بی نظیری با ظرفیتهای متابولیکی شیرخوار تطابق یافته است.

آغوز کم حجم است و لاکتوز، چربی و ویتامین های محلول در آب آن به میزان کمتر از شیر رسیده است ، اما پروتئین و  ویتامین های محلول در چربی از جمله (E, A, K) و مواد معدنی نظیر سدیم و روی به میزان بیش از شیر رسیده در آن وجود دارد.

آغوز بین ۳ و ۱۴ روز پس از تولد به شیر رسیده تبدیل می شود. ترکیب شیر در مادران مختلف و در دفعات مختلف تغذیه و حتی در طول هر تغذیه و طول دوران شیردهی تفاوت های هدفداری دارد.

جنبه های تغذیه ای شیر مادر شامل موارد زیر است:

پروتئین  در شیر انسان باعث تشکیل دلمه نرمتر در معده شیرخوار شده که زمان تخلیه معده را کاهش می دهد و هضم را نیز تسهیل می نماید.

چربی

متغیرترین ترکیب شیر مادر چربی می باشد و شیر مادر ۵۰-۳۵% دریافت روزانه انرژی شیرخوار را از چربی ها فراهم می کند. بالاترین غلظتها معمولاً اواخر صبح و پایین تر آن اوایل بعد از ظهر گزارش شده است

لاکتوز

عمده ترین کربوهیدرات شیر انسان است لاکتوز تأمین کننده ۴۰% نیازهای انرژی است لاکتوز جذب کلسیم و آهن را تسهیل نموده و تشکیل کلونیهای لاکتوباسیلوس بیفیدوس را در روده ارتقاء می دهد و مانع از رشد باکتریها قارچها و انگلهای بیماری زا می شود.

ویتامین ها

میزان دریافت شیرخوار از ویتامین های محلول در چربی می تواند بطور محسوسی متغیر باشد.

ویتامین A

میزان آن در آغوز دو برابر شیر رسیده است غلظت ویتامین A بیش از شیر گاو است.

ویتامین K

شیر مادر حاوی ویتامین K به مقدار کافی و با جذب مناسب است اما به علت مصرف حجم کم شیر در روزهای اول بهتر است جهت جلوگیری از خونریزی نوزادی تزریق شود.

ویتامین E

شیر مادر نیازهای ویتامین E شیرخوار را تأمین می کند.

ویتامین D

مقدار آن در شیر مادر پایین است در یک بررسی مشخص شد در معرض بودن ۱۰ دقیقه بدون لباس و یا فقط سر و دستها سی دقیقه برای تأمین نیازهای یک هفته شیرخواران کفایت می کند.

ویتامین های محلول در آب شیر مادر می تواند نسبت به رژیم غذایی مادر تغییر کند. اما میزان آن در مادرانی که خوب تغذیه شده اند بیش از حد لازم است. غلظت ویتامین B12 شیر مادر بسیار کم است

مواد معدنی

مواد معدنی شیر مادر نسبت به جانشین شونده های شیر مادر کمتر است کلسیم شیر مادر بدلیل نسبت بالای کلسیم به فسفر جذب بهتر دارد. غلظت بیشتر فسفر شیر گاو باعث هیپوکلسمی نوزادی شده که امری شایع در نوزادان شیر مصنوعی خوار می شود.

کم خونی فقر آهن در شیرخوارانی که فقط با شیر مادر در ۶ ماه اول زندگی تغذیه می شوند نادر است زیرا ذخایر آهن نوزاد تا ۴ تا ۶ ماهگی کافی است و جذب آهن شیر مادر ۷۰% است در حالیکه شیر گاو ۳۰% و شیر خشک فقط ۱۰% است جذب آهن شیر مادر به دلیل لاکتوز و ویتامین C شیر مادر بسهولت انجام می گیرد و نیز به علت وجود فاکتور انتقال لاکتوفرین بسیار خوب است ثالثاً شیر مادر خواران از طریق روده آهن از دست نمی دهند.

روی برای ساختمان و عملکرد آنزیم رشد و ایمنی سلولی ضروری است و میزان روی شیر مادر کم اما برای تأمین نیاز شیرخوار بدون مختل نمودن جذب مس و آهن کافی است.

 

****    ****   ****

تیم تولید محتوای سایت توت مدیا امیدوار است این مقاله مورد استفاده شما قرار گرفته باشد.

جهت دسترسی به سایر مقالات درسی کلیک نمائید