محیط های مناسب در کشت میکروبی

برای مطالعه میکروارگانیسم ها باید بطریقی آنها را بر روی محیطهای مناسب از نظر شرایط فیزیکی و شیمیایی کشت داد .مطالعه زیاد درباره میکروارگانیسم ها و نحوه زندگی آنها باعث شده که تا کنون انواع زیادی از محیط کشت میکروبی با ترکیبات متفاوت به طور مصنوعی برای استفاده در آزمایشگاههای میکروبیولوژی تهیه شود . هرچند انواع این محیط کشت ها زیاد می باشند، معهذا در مواردی برای کشت نوع بخصوصی از یک میکروارگانیسم باید از یک نوع محیط کشت بخصوص با ترکیبات مشخص استفاده شود.

بطور کلی محیط های کشت میکروبی باید دارای مشخصات معینی باشند که برخی از آن ها عبارتند از:

1. تمام محیط کشتها باید واجد مواد غذایی ضروری برای رشد میکروبها باشند
2. PH محیط کشت باید در حد معین قبل از استفاده برای کشت تنظیم شود.
3. ظروف مورد استفاده برای تهیه محیط کشتها باید کاملا تمیز و عاری از مواد خارجی باشند .
4. آب مقطر مورد استفاده باید بطریقه صحیح تهیه شود .
5. درجه حرارتی که برای استریل کردن محیط کشت مصرف می شود باید نسبت به نوع مواد غذایی مربوط در محیط کشت در نظر گرفته شود . درجات بالا باعث از بین رفتن برخی از مواد شیمیایی موجود در محیط کشت می شوند .

 محیط های کشت میکروبی به سه صورت زیر تهیه میشود :

1. محیط کشت مایع یا آبگوشتی (liquid or broth media)
2. محیط کشت جامد (solid media)
3. محیط کشت نیمه جامد (semi solid media)

 محیط کشت مایع ( براث ) :

 این محیط فاقد آگار و فقط در لوله آزمایش یا فلاسک استفاده میشود . مثل محیط نوترینت براث.

 محیط کشت جامد :

     این محیط حاوی ۵/۱ تا ۲ درصد ماده آگار است که بعد از سرد شدن منعقد می شود .  محیط کشت جامد را درون  لوله آزمایش یا پلیت استفاده   می کنند.مثل محیط TSI  و M.c

 دلیل بکارگیری محیط جامد ، تشخیص باکتریها به وسیله :

1. تشکیل کلنی  ۲. تولید پیگمانت  ۳.خصوصیات خاص هر کلنی  ۴.تشخیص انواع باکتریها که چند نوع باکتری در نمونه میکروبی وجود دارد .  ۵.موکوئیدی بودن باکتری  ۶.دیدن منطقه همولیز  .

محیط کشت نیمه جامد :

این محیط در ترکیب خود مقدار کمی آگار دارد . بنابراین کاملا منعقد نمی شود و نیمه جامد باقی می ماند . مثل محیط SIM   .

آگار :

ماده ای پلی ساکاریدی است که از یک نوع جلبک قرمز دریایی تهیه می شود، در c° ۹۵ ذوب و در حرارت c° ۴۲ منعقد می گردد.

  محیط های کشت باکتری را از نظر نوع مواد تشکیل دهنده و از نظر کاربرد به پنج دسته تقسیم می کنند:

    ۱. محیط کشت پایه (Basic Media) :

      این محیط کمترین مقدار مواد غذایی برای رشد باکتریها را دارد . و مبنای تهیه انواع و اقسام محیطهای کشت می باشد . اکثر انواع باکتریها در آن رشد می کنند زیرا فاقد ماده ضد میکرب است . مانند محیط نوترینت آگار ، نوترینت براث .

    ۲. محیط کشت غنی کننده (Enrichment Media) :

       محیط مقوی بوده که دارای مواد تغذیه ای زیادی نظیر ویتامین ها ، لیپید ها ، اسید های آمینه برای رشد باکتری است . بنابراین تعداد زیادی از باکتریها روی آن بخوبی رشد می کنند . مانند شکلات آگار، بلادآگار .

    ۳. محیط کشت افتراقی (Differential Media) :

      محیط کشت تشخیصی بوده که کلنی باکتریهای مختلف روی آن کاملا از همدیگر متمایز می گردد. مانند محیط E.M.B ، M.c  این محیطها دارای  املاح صفراوی ، قند و معرف شیمیایی هستند که باکتریهای لاکتوز  مثبت برروی آنها کلنی های صورتی رنگ و باکتریهای  لاکتوز منفی نظیر سالمونلا ، شیگلا بر روی این محیط ها کلنی های سفید رنگ تشکیل       می دهند . از محیطهای افتراقی دیگر محیط TSI ، سیمون سیترات را میتوان نام برد . این محیط ها برای رشد باکتریهای گرم – منفی روده ای  (انتروباکتریاسه) مناسب هستند . چون وجود املاح صفراوی در محیط مانع از رشد باکتریهای گرم مثبت در محیط می شوند.

    ۴. محیط کشت اختصاصی (Special Media) :

        این محیطها برای رشد باکتریهای خاصی مناسبند . از این محیطها برای ایزوله نوع خاصی از باکتری در یک مخلوط میکربی استفاده می شود . مانند محیط s.s آگار که برای جدا کردن سالمونلا و شیگلا بکار میرود یا مانیتول سالت آگار که برای تشخیص گونه بیماریزای استافیلوکوکوس اورئوس استفاده می شود .

    ۵. محیط کشت انتخابی : (Selective Media ) :

      محیط هایی وجود دارند که دارای یک ماده مهار کننده رشد می باشند این مواد رشد تمام ارگانیسم ها بجز ارگانیسم مورد نظر را مهارمی کنند . درمرحله اول از رنگ هایی که دارای خواص ضد میکروبی هستند استفاده می شود ودر مرحله بعد استفاده از آنتی بیوتیک ها و مرحله آخر شامل وارد کردن مواد ترکیبی به محیط کشت جهت فعالیتهای متابولیکی ارگانیسم مورد نظر می باشد . از آنجا ئیکه این محیط ها جهت ارگانیسم مورد نظر انتخاب شده اند و برای سایر ارگانیسم ها مضر می باشند آنها را محیط های انتخابی می نامند . مثالی از این نوع محیط ها ، محیط کشت فنیل اتیل الکل آگار است که از رشد باسیل های گرم منفی هوازی و بی هوازی اختیاری ممانعت بعمل آورده و به ارگانیسم های گرم مثبت اجازه رشد می دهد .

 

****    ****   ****

تیم تولید محتوای سایت توت مدیا امیدوار است این مقاله مورد استفاده شما قرار گرفته باشد.

جهت دسترسی به سایر مقالات درسی کلیک نمائید