تخت جمشید کجاست ؟

تخت جمشید باستانی ، یادمان برجسته میراث فرهنگی بشری،  در ۶۵ کیلومتری شمال شیراز در شهرستان مرودشت بر دامنه کوه رحمت استوار و سترگ ، یادآور عظمت و غرور ملی ایرانیان است.

عظمت و غرور نهفته در این بنای کهن به گونه ای است که پس از گذشت افزون بر دو هزار و۵۰۰ سال از بنیانگذاری این بنای سنگی، آثار به جا مانده در این یادمان فرهنگی و تاریخی ، جهانگردان و تاریخ پژوهان را در پای این میراث گرانقدر بشری گرد هم می آورد.

مجموعه تاریخی تخت جمشید مشتمل بر کاخ هایی است که در دوره پادشاهان ایران باستان بنا نهاده شده است و هر کدام از شاهان قسمتی از آن را بنا کرده اند و سرانجام این بارگاه با عظمت به دست اسکندر مقدونی به آتش کشیده شد و از بین رفت، اما عظمت و شکوه آن همچنان ماندگار است.

تاریخ بنای تخت جمشید

تاریخ بنای تخت جمشید به ‎ ۵۱۲ سال قبل از میلاد مسیح باز می گردد و بر اساس آنچه در متون تاریخی آمده ، ساخت این مجموعه تاریخی کهن ۱۵۰ سال به طول انجامیده است ، بنای تخت جمشید را اعراب شهر پارسه و یونانیان پرسپولیس می‌نامند و اکنون نیز بسیاری از گردشگران که به دیدن تخت جمشید می شتابند آن را به نام پارسه یا پرسپولیس می خوانند.

داریوش اول در سال ‎ ۵۱۸ قبل از میلاد بنای تخت جمشید را آغاز کرد ، تالار آپادانا و کاخ تچر را بنیان نهاد، این دو کاخ که هنوز قسمت هایی از آن بر جا مانده ، زیباترین بخش سنگی مجموعه تخت جمشید است که بیننده را مسحور عظمت و شکوه خود می کند.

پس از داریوش خشایارشاه پسرش تالار هدیش را در مجموعه کهن تخت جمشید بنا نهاد و طرح تالار بزرگ صد ستون نیز در زمان همین شاه ایرانی بنیان گذاشته شد.

اردشیر اول دیگر شاه ایرانی تالار صد ستون را تکمیل ساخت که از آن برای پذیرایی از میهمانان و اقوام و ملل مختلف که به تخت جمشید می آمدند استفاده می شده است.

کاخ های تخت جمشید

کاخ صد ستون بزرگترین کاخ و مجموعه سنگی این بنا است که در زمان داریوش اول ساخته شده که از آن به عنوان کاخ بار نیز نام برده شده است.

کاخ آپادانا نیز که محل برگزاری جشن های نوروزی بوده با زیورآلات گرانبها و طلا آذین بندی شده بود که در تهاجم اسکندر همه این جواهرات به یغما رفت و اکنون بخشهایی از این جواهرات در موزه ملی نگهداری می شود، کاخ آپادانا در محدوده ای که ‎ ۳۶ستون دارد ساخته شده و ارتفاع هر ستون به حدود ‎ ۱۸متر می رسد.

تالار شورا هم از بناهای زیبای تخت جمشید است که از آن به عنوان تالار آیینه نیز نام برده اند، دیوارهای صاف و صیقلی این تالار از ویژگی های شگرف آن است که بیننده را متوجه عظمت و شکوه خود می سازد.

برخی انگیزه اسکندر مقدونی از ویران سازی تخت جمشید را کینه توزی او نسبت به ایرانیان و تلافی ویرانی شهر آتن به دست خشایارشاه می دانند و برخی نیز به آتش کشیدن تخت جمشید را یک پدیده اتفاقی برمی شمرند.

آسیب هایی که به کاخ های این مجموعه وارد شده تنها به زمان آتش سوزی آن محدود نمی شود این بنای کهن در دوران های بعد و حتی زمان های اخیر نیز آسیب های فراوان دیده است.

الواح گلی

با کشف بیش از ‎ ۴۰هزار لوح گلی که به عنوان اسناد تاریخی ساخت تخت جمشید از آن یاد می شود، معلوم شد سازندگان تخت جمشید اعم از کارگران ، استاد کاران و معماران همگی مزد دریافت کرده اند.

این الواح گلی که در نوع خود نوعی اسناد حسابداری به شمار می آیند فرضیه ساخت تخت جمشید با استفاده از بیگاری رعایا و کارگران یا آنچه در مورد اهرام مصر گفته می شود را نقض کرد و معلوم شد همه کسانیکه در بنای تخت جمشید نقش داشته اند از روی رغبت و با دریافت مزد کار کرده اند.

تخت جمشید خاستگاه عدالت و دادگری

علاوه بر کارگران و معماران ایرانی کارگران مصری ، یونانی ، عیلامی و کارگرانی از سایر ملل نیز در تخت جمشید کار کرده اند، از این رو معماری تخت جمشید نیز نوعی معماری آمیخته با هنر معماری مصر ، یونان و معماری سایر ملت هاست که روح ایرانی و پارسی درآن دمیده شده است.

از جمله نکات قابل توجه در ساخت این مجموعه عظیم،  آن است که همه کسانی که در احداث این بنای سنگی فعالیت می کرده اند حقوق و دستمزد دریافت می کردند.

این موضوع نشانگر آن است که تخت جمشید علاوه بر اینکه جایگاه تمدن ایرانی و پارسی و آشتی دهنده ملت ها و اقوام بوده است، خاستگاه عدالت و دادگری نیز بوده و هر کس می توانسته دراین مکان به دادخواهی بپردازد.

برخی از زنان و دختران نیز که در ساخت بنای تخت جمشید مشارکت کرده اند گندم ، گوشت و سایر غلات و اجناس به عنوان دستمزد دریافت کرده اند ، از این رو پرداخت دستمزد فقط شامل مردان نمی شده و زنان نیز در ساخت این بنای کهن دستمزد دریافت کرده اند.

کتیبه ها

از جمله موارد ارزشمندی که در تخت جمشید به چشم می خورد و قسمت هایی از آن بر جا مانده است، خطوط و کتیبه ها است، این کتیبه ها مردم را به رعایت قانون، پرستش اهورا مزدا دعوت کرده و همه چیز را در قدرت و عظمت اهوارا مزدا دانسته است.

خیرخواهی برای مردم و ملل، دعوت به صلح و قانون مداری و توجه به حقوق شهروندی نیز از جمله مواردی است که از سنگ نوشته های موجود،  بدست می آید.

این کتیبه ها و الواح به زبان های پارسی و عیلامی نوشته شده و رد پایی از تاریخ و تمدن ملت های مختلف در آن دیده شده است.

مجموعه تاریخی تخت جمشید که وسعت آن بالغ بر ‎ ۱۲۵هزار متر مربع است، هزاران سال در زیر خاک مدفون بوده است.

مدفون بودن آن،  این فرصت را برای این بنای کهن فراهم کرده است که دست کم قسمت های مختلف آن از یورش باد و باران و فرسایش و همچنین از دست یغماگران تاریخ و تمدن ایرانی ، مصون بماند.

 

جهت دسترسی به سایر مقالات تاریخی روی همین متن کلیک نمائید

***    ***     ***

تیم تولید محتوای سایت توت مدیا امیدوار است این مقاله مورد استفاده شما قرار گرفته باشد.

جهت دسترسی به  مقالات درسی دیگر دسته ها ، روی این لینک کلیک  نمائید